Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Bahri Karlı Isparta’nın tarımda geldiği noktayı, bundan sonraki süreçte sürdürülebilir tarımsal gelişme açısından çözüm önerilerini anlattı. Isparta tarımı açısından arazilerin parçalı olmasının sorun oluşturduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Karlı acilen arazi toplulaştırılmasına gidilmesi gerektiğini belirtti.

Isparta’nın 8.871 km² yüzölçümüne sahip olduğunu ve bu alanın yüzde 23.8’ni tarım arazilerinin oluşturduğunu ifade eden SDÜ Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Bahri Karlı, “Toplam tarım arazisinin % 60,2’sini ekilen alan, % 18,9’unu nadas alanı, % 18,5’ini meyve bahçeleri ve bağ alanları, % 2,4’ünü ise sebze bahçeleri oluşturuyor. Isparta’da 248.000 hektar sulanabilir arazi bulunuyor. Bu alanın ancak % 24,7’si (60.199 hektar) sulanırken, sulanan alanlarda genel olarak meyve yetiştiriciliği yapılıyor.” dedi. Prof. Dr. Karlı’nın Isparta tarımında sürdürülebilir üretimin sağlanması ve ekonomik faydanın elde edilebilmesi için çözüm önerileri şunlar;

1. Isparta’da tarım işletmeleri küçük ve çok parçalı yapıdan oluşmaktadır. Bunun için arazi toplulaştırma çalışmalarına ağırlık verilmeli ve arazilerin parçalanması önlenmelidir.

2. Isparta gül yetiştiriciliğinde, gül bahçelerinin gençleştirilmesi ve bilinçli üretim yapılmalıdır.

3. Yeni kurulacak elma bahçelerinde, dış pazar taleplerine uygun çeşitlerin seçilmesi ve sertifikalı fidan kullanılmasının yaygınlaştırılmalıdır.

4. Organik tarım ve iyi tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması için üreticiler bilgilendirilmelidir.

5. Üretici örgütlerinin etkin ve verimli çalışmaları için üyelere yönelik eğitim faaliyetleri gerçekleştirilmelidir.

6. Pazarlama organizasyonları yeterli seviyeye getirilmeli ve üretici örgütleri tarımsal ürünlerin pazarlamasında aktif ve etkin görev üstlenmelidir.

7. İlde üretilen tarımsal ürünleri işleyecek tarıma dayalı sanayiler kurulmalıdır.

İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ TÜRKİYE ORTALAMASININ ALTINDA

Isparta’da 38.563 adet tarım işletmesi bulunduğunu ve bu işletmelerin 1.117.746 dekar alanda üretim yaptığını söyleyen Karlı, “Ortalama işletme büyüklüğü 28.98 dekar olup, Türkiye ortalamasının (61.00 dekar) altındadır. Tarım işletmeleri küçük ölçeklidir. Tarım işletmelerinin % 88,6’sı 50 dekardan daha küçük araziyi işlemektedir. Bu işletmelerin işlediklerin, toplam işlenen alandaki payı ise % 58,5’dir. Bu durum, tarım işletmelerinin küçük birimlerden oluştuğu ve üretim ölçeği bakımından irdelendiğinde; ekonomik üretim ölçeğinin altında olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda tarım işletmelerinde hem parsel sayısı fazla hem de parseller küçük birimlerden oluşmaktadır. İşletmeler ortalaması 5,9 adet parçadan oluşmakta ve ortalama parsel büyüklüğü 4,8 dekardır. Türkiye genelinde ise işletme başına ortalama 4,1 adet parsel düşmekte ve ortalama parsel büyüklüğü 15,0 dekardır. Isparta ilindeki tarım işletmeleri, Türkiye ortalamasına göre karşılaştırıldığında parsel sayısının fazla ve parsel büyüklüğünün küçük olduğu görülmektedir.” dedi.

TARIMIN DESTEKLENMESİ ÇOK ÖNEMLİ

Tarım arazilerinin etkin ve sürdürülebilir bir şekilde kullanımına etki eden en önemli unsurların başında tarım işletmelerinin büyüklükleri ve arazilerin parçalılık durumunun geldiğini belirten Prof. Dr. Bahri Karlı, “Tarımsal arazi parçalılığı, bir işletmenin arazilerinin çok sayıda parsellere bölünmüş ve her birinin farklı yerlerde bulunması olarak tanımlanmaktadır. Tarımda verimliliğin arttırılması ve kaynakların etkin kullanılabilmesi; tarım arazilerinin “Amaç Dışı Kullanımının” önlenmesi, “Miras Kanunu’nun” yeniden düzenlenmesi ve halen çalışmaları devam eden “Arazi Edindirme Ofislerinin” bir an önce yasalaşarak kurulması ve faaliyetlerine başlaması önem arz etmektedir. Ayrıca, tarım sektörünün desteklenmesi de önemli bir husus olarak görülmelidir. Çünkü gelecekte; petrol ve doğal gaz gibi enerji kaynaklarından daha fazla gıdaya ihtiyaç duyulabilecektir. Bu bağlamda, tarım sektörü tüm ülkelerin ekonomilerinde önemli bir yer tutmakta ve desteklenmeye devam etmektedir.” ifadelerini kullandı.

ÖRTÜ ALTI TARIM GİDEREK ARTIYOR

Isparta’da son yıllarda örtü altı tarımın yaygınlaştığını ve giderek arttığını ifade eden Karlı, 2013’te 1.363 dekar alanda örtü altı tarımı yapıldığını söyledi. Karlı, “Bu alanın % 95,6’sını plastik sera ve % 4,4’ünü cam sera oluşturmaktadır.” dedi.

Isparta’da bitkisel üretim içerisinde tarla ürünleri yetiştiriciliğinin önemli yer tuttuğunu belirten Karlı, şöyle devam etti; “Ancak, bitkisel üretim deseni içerisinde meyve üretim alanlarının oranı Türkiye ortalamasına göre daha yüksektir Isparta 2013 yılı itibariyle 634.862 ton elma üretimi ile Türkiye genelinde birinci sırada yer almaktadır. Türkiye elma üretiminde Isparta’nın payı % 20,3’tür. Ayrıca önemli oranda yetiştirilen diğer meyvelerin Türkiye üretimindeki payı; kirazda % 4,1, kayısıda % 3,4, vişnede % 5,4 ve üzümde % 1,2’dir.

Isparta hayvancılık açısından potansiyeli olan bir ildir. Yaklaşık 126 bin büyükbaş ve 365 bin küçükbaş hayvan varlığı ile hayvansal üretimde de önemli yere sahiptir. Hayvansal ürünlerden süt üretimi yaklaşık 195 bin ton kırmızı et üretimi 4.500 ton civarındadır.

Toplam tarımsal üretim değerine bakıldığında, toplam 1.529 milyon TL tarımsal üretim değerinin % 85,3’ünü bitkisel ve % 14,7’sini hayvansal üretim değeri oluşturmaktadır. Isparta ili bitkisel üretim değeri itibariyle Türkiye genelinde 20. sıradadır. Diğer illerden Antalya birinci sırada, Ardahan ise son sırada yer almaktadır. Hayvansal ürünler değeri bakımından ise Türkiye’de 38. sırada olup, diğer illerden Konya birinci sırada ve Kilis sonuncu sırada bulunmaktadır. Isparta’nın Türkiye bitkisel üretim değerine katkısı yüzde 1,49 ve hayvansal üretimine katkısı yüzde 0,46 oranındadır.

Isparta ilinden 2013 yılında 159.228 bin ABD doları ihracat gerçekleştirilmiş ve 59.301 bin ABD doları ithalat yapılmıştır. İlin Türkiye toplam ihracatındaki payı yüzde 0,10 olup oldukça düşüktür.

Bir ilin tarımsal sorunları ele alındığında ve bu sorunlara ilişkin öneriler getirildiğinde; bu durum ülke tarımının genel sorunları olarak karşımıza çıkmakta ve bu dayalı olarak öneriler getirilmektedir. Dolayısıyla, il tarımı ile ülke tarımı aynı özellikleri taşımaktadır.

Dünyada hem gelişmiş hem de gelişmekte olan tüm ülkeler için tarım sektörü, diğer sektörlerle birlikte ele alındığında öncelikli sektör olma özelliğini korumaktadır. Bu nedenle, tüm ülkeler tarafından desteklenmektedir. Bu durum, tarımın stratejik bir sektör olduğunu göstermektedir.”