Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Isparta’nın tarihine ışık tutan ve kültürünü tanıtan yayın faaliyetlerine devam ediyor. Son 6 ayda üç yeni kitap çıkaran Kültür Turizm Müdürlüğü ‘Isparta Mutfağı Geleneksel Tatlarımızdan Seçmeler’ kitabını İl Özel İdaresi kaynakları ile bastırırken ‘Isparta Yöresel Kadın Giysileri’ ile ‘Isparta ve Çevresindeki Türbe ve Ziyaret Yerleri’ kitaplarını ise sponsor desteği ile bastırdı.

Isparta Kültür ve Turizm Müdürlüğü Isparta kültürüne ve tarihine ışık tutacak yayınlarına devam ediyor. 2014 yılı içinde üç yeni kitap bastırdıklarını söyleyen Kültür ve Turizm İl Müdürü Abdullah Kılıç “Isparta’mız her yönü ile anlatılması gereken bir şehir. Tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra kültürü ile de unutulmaması gereken güzellikleri barındırıyor. Bu nedenle üç yeni yayın bastırdık. Isparta mutfak kültürünü anlatan ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla hazırlanan ‘Isparta Mutfağı Geleneksel Tatlarımızdan Seçmeler’ kitabını İl Özel İdaremiz kaynakları ile bastırırken ‘Isparta Yöresel Kadın Giysileri’ ile ‘Isparta ve Çevresindeki Türbe ve Ziyaret Yerleri’ kitaplarını ise il dışından bir sponsor desteği ile bastırmış bulunuyoruz” dedi.

ISPARTA’NIN MUTFAK KÜLTÜRÜ YAŞATILACAK

Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından bastırılan ‘Isparta Mutfağı Geleneksel Tatlarımızdan Seçmeler’ kitabı Isparta mutfak kültürünü gelecek nesillere aktaracak bir kültür hazinesi özelliği taşıyor. Isparta mutfak mimarisinden, mutfaklarda kullanılan araç gereç ve malzemelere, yiyeceklerin pişirilme ve saklanma yöntemlerinden, özel günlerde yapılan yemeklere kadar kültürel değerlerin anlatıldığı kitapta çok sayıda yemek tarifi de yer alıyor.

Kitabın sunuş bölümünü kaleme alan Isparta Valisi Vahdettin Özkan “Türk toplumu, yemeklerin çeşitliliği, tadı ve özelliği bakımından diğer toplumlara göre farklılıklar göstermektedir. Tarihte yer almaya başladıkları andan itibaren beslenmeye çok önem veren halkımızın yeme içme kültürü, sosyal hayatta da her zaman önemli bir faktör olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Hazırlanan bu kitap, Bölgenin coğrafi yapısı ve ikliminin, şehrin ekonomik yapısının, gelenek ve göreneklerinin, inanış ve düşünce şekillerinin yemek kültürüne etkileri hakkında da bizlere önemli ipuçları vermektedir.

Isparta ve ilçelerinde farklı tatlarda ve lezzetlerle yapılan yemeklerin pişirilme şekilleri, yiyeceklerin saklanması ve tüketilmesine kadar birçok tarifi içerisinde barındıran bu kitap, Isparta yöresinde sıklıkla yapılan yöreye özgü lezzetlerin geleneksel şekilde anlatılmasının yanı sıra diğer bölgelerden etkileşimlerin de gözler önüne serildiği bir çalışma olmuştur. Isparta’nın geleneksel mutfak kültürünü koruyarak tanıtımını ve gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak amacıyla hazırlanan Isparta Mutfağı, “Geleneksel Tatlarımızdan Seçmeler” kitabının hazırlanmasında emeği geçenlere teşekkür eder, bu kitabın Isparta halkına ve Isparta’ya ilgi duyanlara faydalı olmasını dilerim” diyerek Isparta yöresinin mutfak kültürünün zenginliğine dikkat çekiyor.

UZUN ARAŞTIRMALARIN ÜRÜNÜ

Kültür ve Turizm Müdürü Abdullah Kılıç ise kitabın uzun araştırmalar sonucunda ortaya çıktığına dikkat çekerek “Dünyanın en önemli mutfakları arasında yer alan Türk mutfağı, yöresel mutfakların kendilerine has özelliklerini de içinde barındıran köklü ve çok yönlü olma özelliğini taşıyan bir mutfak kültürüdür. Isparta mutfak kültürü denildiğinde ise bu yöre toprakları üzerinde yaşayan insanların tüketmiş olduğu yiyecek ve içecekler ile bunların hazırlanması, pişirilmesi ve saklanmasında kullanılan teknikleri ve araç gereçleri ifade etmektedir.

Isparta halkının yeme içme alışkanlıkları incelenirken tarımsal yapı, yerleşik ve göçebe kültürünün etkisi, yakın kültürlerden etkilenme, sosyo-ekonomik düzeye göre farklılaşma, köy ve kentlerdeki davranış şekilleri, yemeklerin bölgelere göre farklılık göstermesi ve toplu yemek yeme geleneği gibi faktörlerin etkili olduğu görülmektedir. Geleneklerin, inanışların ve rivayetlerin halk kültürü araştırmalarında tespit edildiği şekliyle kalmadığı, zaman içerisinde eğitim, sağlık ve teknolojide yaşanan gelişmeler nedeniyle bazı halk inanışlarından vazgeçildiği de görülmektedir. Küreselleşmenin etkisi ile diğer dünya mutfaklarından etkilenmeler, sağlıksız hazır gıdaların yoğun olarak tüketildiği günümüzde Türk mutfak kültürünün ve yöresel tatlarımızın yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda yapıl¬ması gerekenler bulunmaktadır.

Uzun araştırmalar neticesinde derlenmiş olan Isparta Mutfağı Geleneksel Tatlarımızdan Seçmeler isimli bu kitabımızda, tüm yemek tarifleri alfabetik sıraya göre yazılmış olup, yemeklerin hazırlanışından sunumuna kadar gelişen tüm aşamaları geleneksel kimlikleri korunarak tariflere aktarılmıştır. Bu yemekler Isparta halkının kendi coğrafyasının imkânları, inanç ve gelenekleri doğrultusunda ağız tadı, yardımlaşma, dayanışma, sevince ve kedere ortak olma duygu ve düşüncelerinin ifade ediliş şeklidir” dedi.

TOPLUMUN TANINMASINI SAĞLAYAN ARAÇ GİYSİ KÜLTÜRÜ

Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (BAP) tarafından desteklenerek Zerrin Kartal, Filiz Nurhan Ölmez’in kaleme aldığı ‘Isparta Yöresel Kadın Giysileri’ kitabı Isparta’nın giyim kuşam kültürünü ele alıyor. AYKA Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Gürçay Kavlaklı ve eşi Gisela Kavlaklı’nın sponsorluğu ile bastırılan kitabın sunuş bölümünde kitabın yazarları Zerrin Kartal, Filiz Nurhan Ölmez “Giyim kuşam insanoğlunun kültürel gelişim ve yaşam sürecinde fizyolojik ihtiyaçlardan biri olarak insan bedenini örtmek amacı ile doğmuştur. Ancak, insanın süs olgusunu keşfetmesinden sonra cinsiyet, kültür, coğrafi yapı, ekonomik durum ve tarihi olaylardan etkilenerek farklı şekil ve çizgilerle çeşitlenmiş, ülkelere ve bölgelere göre farklılıklar göstermiştir. Doğanın bir parçası olması nedeniyle insanlar, bulundukları yerin coğrafi konumuna ve koşullarına göre giyinmek zorunda kalmışlardır.

Anadolu’da günümüzde hâlâ varlığım sürdüren geleneksel giysiler genel olarak Orta Asya’daki erken Türk dönemlerinin izlerini taşımaktadır. Ancak bütün kültür öğeleri gibi giyim kuşam da gerek Anadolu’ya gelene kadar gerek bu topraklarda karşılaşılan diğer kültürlerin etkisiyle yeniden biçimlenerek zenginleşmiştir. Söz konusu olan bu değişimde, gelenekler ve günün modası kadar, toplumsal ve ekonomik yapı, inançlar ve sosyal statü gibi başka etkenler de rol oynamıştır. Bugün müzelerimizde geleneksel giysilerin çeşitli örneklerini bulmak mümkündür. Ancak bazı yörelerimizde az sayıda olsa da özenle sandıklarda saklanan ya da kına, düğün gibi özel günlerde hâlâ giyilen yöresel giysilerimiz bulunmaktadır” diyerek toplumun giysi kültürünün, o toplumun özgün ekolojik koşullarını, ekonomik yapı ve olanaklarını, toplumsal ve kişisel değer yargılarını, çeşitli gelenek ve törelerini, estetik ve sanatsal özelliklerini yansıttığına dikkat çekiliyor.

7 KİŞİLİK EKİP TARAFINDAN HAZIRLANDI

Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından 2014 yılı içinde bastırılan diğer bir yayın ise Süleyman Demirel Üniversitesi akademisyenlerinden Prof. Dr. Kemaleddin Taş, Prof. Dr. Ramazan Uçar, Doç. Dr. M. Sadık Akdemir, Yrd. Doç. Dr. Hasan Hüseyin Aygül, Dr. Kevser Çelik, Arş. Gör. Z. Nuran Oğuz Keleş ve Arş. Gör. Muhammed Özdil’in ortak çalışması ile hazırlanan Isparta ve Çevresindeki Türbe ve Ziyaret Yerleri kitabı. Kitabın sunuşunda Isparta Valisi Vahdettin Özkan tarafından “Bir toplumun kültürü, maddi ve manevi öğelerden oluşmaktadır. Manevi kültür, o toplumun devamım sağlayan, değerler, inançlar ve gelenekler bütünüdür. Anadolu, geçmişten günümüze çeşitli inanç ve dinlere ev sahipliği yapan, birçok dinin ve kutsal sayılan değerin, farklı kültürlerin asırlarca harmanlandığı, insanlık tarihi açısından en renkli ve önemli topraklarından biri olmuştur. Yurdumuzun her köşesinde rastlanan adak ve ziyaret yerleri, ayrıca onların etrafında oluşturulan inanç ve uygulamaların zenginliği adeta bunun bir kanıtı gibidir.

Antik çağlara kadar uzanan binlerce yıllık tarihe sahip olan Isparta coğrafyasında Lidyalılar, Frigler, Persler, Helenler, Romalılar, Bizanslılar ve Osmanlılar dönemine ait önemli tarihi eserler ve antik kentler, beraberinde ise oldukça zengin bir kültürel miras bulunmaktadır. Zengin kültürel mirasın harmanlandığı bu topraklar üzerinde yaşamış ilim adamları, kanaat önderleri ve manevi değer atfedilen şahsiyetlere duyulan hürmet ve saygı nedeniyle halkımız tarafından türbe ve ziyaret yerlerine de ayrı bir önem verilmektedir. Bu yerlere yapılan ziyaretler, toplum kültürü ile yaşanan dine de yön verme özelliği göstermektedir. Kutsallık atfedilen bu mekânların, ilimiz genelinde de birer çekim merkezi olarak kalmaya devam ettiği gerek bilimsel araştırmalar gerekse sözlü anlatımlar neticesinde bilinmektedir” denilen kitap sponsor desteği ile bastırılan yayınlar arasında.

KÜLTÜREL YAYINLARIMIZ SÜRECEK

İl Kültür ve Turizm Müdürü Abdullah Kılıç kültürel yayınların devam edeceğini söyleyerek “Isparta’mızın tarihi ve kültürel değerlerine ışık tutmak amacıyla yayınlarımız sürecek. Türklerin İslamiyet öncesi dini inanışları içerisinde mevcut olan “atalar kültü” İslamiyet’le birlikte Türklerin kutsal mekân fikrini farklı şekillerde Anadolu’ya taşımalarına sebep olmuş, bunu İslami bir takım motiflerle de zenginleştirerek bir kültür oluşturmuşlardı. Farklı din, inanç ve kültürün yaşandığı bu topraklarda iç içe olan dini inanç ve ibadetler de bundan nasibini almış, toplumlar birbirlerinden etkilenmişlerdir. Toplum içerisinde kutsallık arz eden ağaç, taş, su kaynaklan vb. yerler ile kanaat önderleri veya dini yönden ilim sahibi kişilere duyulan hürmet ve yaşanmışlıklarına verilen değer neticesinde türbeler ve ziyaret yerleri ile beraberinde yapılan geleneksel uygulamalar, halkbilimin önemli araştırma alanlarından olan halk inanışları içerisinde yer bulmuştur.

Halk inanışları kültürünü konu alan “Isparta ve Çevresindeki Türbe ve Ziyaret Yerleri” adlı bu kitap, yaşadığımız coğrafyadaki kutsallık atfedilen yerler ile kişilerin yaşadıkları mekânların tespiti, halkın ziyaret öncesinde ve sonrasında yapılan ritüellerin belirlenmesi, toplumsal fonksiyonlarının ortaya konulması, bu tür yerlere yapılan ziyaretlerin hangi amaçla yapıldığı, ziyaretler sonrasında kişilerin psiko-sosyal yaşamlarında dini tanımları ve davranışlarında oluşan değişikliklerin tespiti açısından ele alınarak yapılmış, disiplinler arası bir çalışma olarak değerli okuyucularımızın hizmetine sunulmuştur” diyerek kitabın önemine dikkat çekti.