Tarım üretimi ile öne çıkan 16 Ekim Dünya gıda Günü sesiz sedasız gelip geçti. Isparta Kırsal Kalkınma Planında nüfusunun %51,68’i kırsal alanlarda yani tarım ve hayvancılığın yoğun olarak yapıldığı bölgelerde yaşadığı belirtilen Isparta’nın tarım nüfusu halen şehirlerde yaşayan nüfusu beslemeye devam ediyor.

Dünya Gıda Günü ‘gıda güvencesi ve yeterli beslenme için sürdürülebilir gıda sistemleri’ teması ile Isparta’da olmasa da birçok yerde kutlandı.

16 Ekim Dünya Gıda Günü nedeniyle Gıda Mühendisleri Odası Genel Merkezinden yapılan açıklamada 1 milyon aç ile 1 milyon obez insanın yan yana yaşadığına dikkat çekilerek geleceği gıda ve su savaşlarının belirleyeceğine dikkat çekildi.

Isparta Valiliği tarafından hazırlanan 2014-2019 Isparta Kırsal Kalkınma Planında 2013 yılına gelindiğinde tarımsal ürünlerin ihracatının 15,7 milyon dolara yükseldiği, 2004-2013 yılları arasında tarımsal ürünlerin ihracat miktarı Türkiye genelinde 1,5 kat artar iken Isparta’da toplam ihracatı yaklaşık 2 kat arttığına dikkat çekilirken “Isparta’da 251.282 hektar tarım arazisi bulunduğu, tarım arazilerinin 248 bin 173 hektarlık kısmı sulanabilir nitelite olduğu, ancak bu arazilerin 60 bin 199 hektarında sulu tarım yapıldığı belirtildi.

GIDA MÜHENDİSLERİNDEN ÇARPICI TESPİTLER

Gıda Mühendisleri Odası Genel Merkezinden 16 Ekim Dünya Gıda Günü nedeniyle yapılan açıklamada “Dünya nüfusunu rahatlıkla doyuracak kaynaklara sahip olunduğu halde, milyarlarca insan güvenli gıdaya erişemiyor. Açlığa karşı göstermelik önlemler alınıyor, açlıktan ölüm noktasına gelenlere yardım kampanyaları düzenleniyor. Fakat olanaklar eşit dağıtılarak sorun kökten çözülmüyor. Bu kampanyalarla bir anlamda “günahlarından” arınmaya çalışan sermayedarlar, diğer yandan tarım alanlarını tamamen ele geçirmek için hükümetlere baskı yapıyorlar. Dünya genelinde tarım alanları uluslararası fonlar tarafından satın alınıyor. Verimli topraklar, ya insan sağlığı açısından ne tür sonuçlar doğuracağı belli olmayan Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara (GDO) ayrılıyor ya da biyoyakıt üretimi için kullanılıyor” denildi.

GELENEKSEL TARIM YOKEDİLİYOR

Gıda Mühendisleri Odasının açıklamasında geleneksel tarımın yok edildiği belirtilirken “Canlı yaşamı için vazgeçilmez öneme sahip olan su da piyasanın ihtiyaçlarına göre ticaret konusu olmuş durumda. Büyük tekeller temiz su kaynaklarına el koyarak, canlıların temel ihtiyaçlarını da paraya tahvil ediyorlar” denilerek dünyada yaklaşık 900 milyon insanın aç olduğuna dikkat çekildi.

KIRSAL ALAN NÜFUSU %51

Dünya Gıda Günü kutlama yapılan yerlerde bu açıklamalarla öne çıkarken Isparta’da ise ne bir açıklama nede kutlama programı yapıldı. Ama Isparta nüfusunun %51’i kırsal alanlarda tarım ve hayvancılık faaliyetleri ile uğraşıyor ve şehirlerde yaşayan nüfusu beslemeye devam ediyor. Isparta Valiliği tarafından hazırlanan 2014-2019 Isparta Kırsal Kalkınma Planı Isparta’nın gıda üretiminin röntgenini çıkardı. Planda Isparta nüfusunun yarıdan fazlasının kırsal alanda yaşadığına dikkat çekilerek “Isparta’da yer alan kırsal yerleşimler Türkiye kırsal yerleşme deseninin genel karakteristiği olan mekânsal dağınıklık, sayısal çokluk ve düşük nüfus profiline uymaktadır. 2013 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre Isparta ilinde 202 köy, 9 kasaba, 13 ilçe bulunmaktadır. Merkez ilçe dışındaki yerleşim yerleri Plan’da ele alınan kırsal alan tanımına göre Plan uygulama alanı içerisinde yer almaktadırlar. Isparta ili nüfusunun %51,68’i söz konusu alan içerisinde yaşamaktadır” denildi.

TARIM İHRACATI ARTIYOR

Gıda üretiminde esası teşkil eden tarımsal faaliyetlerin Isparta ekonomisi için en önemli faaliyet kollarından biri olduğu belirtilen planda “İlin sahip olduğu verimli toprak yapısı ve sulama imkânlarının elverişliliği ilde tarımsal faaliyetlerin yoğun olarak yapılmasına katkı sağlamıştır. İlde tarımsal üretim faaliyetleri gelişen teknoloji ve üretim tekniklerine bağlı olarak ilerleme kaydetmektedir. Ancak üretimi gerçekleştirilen ürünlerin sınırlı bir kısmı ihraç edilebilmektedir. İlde üretilen ürünlerin büyük bir kısmı Isparta ve ülke içinde tüketime sunulmaktadır. 2004 yılında Isparta’nın tarımsal ürün ihracatı 10,1 milyon dolar iken 2013 yılına gelindiğinde tarımsal ürünlerin ihracatı 15,7 milyon dolara yükselmiştir. 2004-2013 yılları arasında tarımsal ürünlerin ihracat miktarı 1,5 kat artar iken Isparta toplam ihracatı yaklaşık 2 kat artmıştır” denilerek şehirleri köylerin beslediği gösterilmiş oldu.

TARIM İHRACATINDAN 16 MİLYON DOLAR GELİR

Kırsal Kalkınma Planında 2013 yılında Tarımsal ürünler ihracatından 15 milyon 721 bin 819 dolar gelir elde edildiği belirtilerek “Söz konusu gelir Isparta toplam ihracatının yaklaşık %10’una karşılık gelmektedir. Ancak son on yıllık toplam ihracat içerisinde tarımsal ürünler ihracatının aldığı payla ilgili zaman grafiği incelendiğinde tarımsal ürünler ihracatının payının düştüğü gözlemlenmektedir.
Isparta’da meyve yetiştiriciliğinin ön plana çıkmasıyla yakından ilgili olarak ilin tarımsal ürünler ihracatında en büyük kalem meyveciliktir. 2013 yılında ihraç edilen 15,7 milyon dolarlık tarımsal ürünlerin yaklaşık %75’ine karşılık gelen 11,7 milyon dolarlık kısmını meyveler, sert kabuklu yiyecekler, içecek ve baharat bitkileri oluşturmuştur. Bu açıdan Isparta kırsal kesimi için meyvecilik faaliyetleri önemli bir gelir kaynağı olmaktadır. Tarımsal ürünlere ait ihracat içindeki ikinci büyüklüğe sahip kalem sebzeler, bahçe ve kültür bitkileridir” denildi.
Arazi Dağılımı

SULANAN ALANLARIN %46’INDA DAMLAMA KULLANILIYOR

Rapora tarım ve hayvancılık üretimi konusunda dikkat çeken ve öne çıkan kısımlarda şunlar yer alıyor. “Isparta’da 251.282 hektar tarım arazisi bulunmaktadır. Tarım arazilerinin 248.173 hektarlık kısmı sulanabilir nitelik taşımaktadır, ancak bu arazilerin 60.199 hektarı sulanmaktadır. Sulanan arazilerin %46’ sına tekabül eden 27.962 hektarlık alanda damla sulama tesisi mevcuttur. Küresel iklim değişikliği ile yeryüzüne düşen yağışların azalması ve su kaynaklarının gittikçe tükenmesiyle karşılaşmaya başladığımız günümüzde vahşi sulama sistemlerinin il genelinde terk edilerek damla sulama sisteminin yaygınlaştırılması gerekmektedir.

İlde tarımsal üretimin yapıldığı önemli ovalar bulunmaktadır. Bunlar Atabey (Kuleönü-Bozanönü), Keçiborlu, Senirkent, Kumdanlı, Gelendost, Şarkikaraağaç ve Boğazova ovalarıdır.

İlde bulunan tarımsal arazilerin yaklaşık %51’lik kısmında tarla bitkileri ekimi yapılmaktadır. Tarım alanlarının kullanım istatistiklerine göre İlde bulunan toplam tarım alanlarının yaklaşık %16’sı gibi büyük bir toprak büyüklüğünün nadasa bırakıldığı görülmektedir. Nadasa bırakılan alanların yüksek olması İl için önemli bir sorundur. İlde bulunan tarım alanlarının yaklaşık %15’lik kısmı ise kullanılmamaktadır. Söz konusu bu alanların kullanımının sağlanmasına yönelik düzenleme ve teşviklerin hayata geçirilmesi kırsal kesimde yaşayan vatandaşların gelir düzeylerinin artmasına olanak sağlayacaktır.

ÜRETİMİN LOKOMOTİFİ MEYVECİLİK

İlde üretimi gerçekleştirilen ve Isparta tarımsal ekonomisinin lokomotifi niteliğinde olan meyvecilik faaliyetleri için kullanılan tarımsal üretim alanı ise ilde bulunan tarım alanlarının %13’ünü oluşturmaktadır. Sebze üretimi için kullanılan alan ise toplam tarım alanlarının yaklaşık %2’sini oluşturmaktadır.

TÜİK 2012 yılı verilerine göre Isparta’da toplam 1.305.057.000 TL tutarında bitkisel üretim gerçekleştirilmiştir. İl Türkiye bitkisel üretim değerinin yaklaşık %1,5’lik kısmının üretilmesine katkı sağlamıştır. İl kişi başına 3.132 TL’lik bitkisel üretim değeri ile 81 il arasında 5. sırada yer almaktadır. Türkiye’de kişi başına bitkisel üretim değerinin 1.162 TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda Isparta’nın önemli bir bitkisel üretim merkezi olduğu ifade edilebilir. İlin bitkisel üretim değeri 2003-2012 yıllarını içeren on yıllık zaman periyodunda yaklaşık 2,3 kat artış göstermiştir.

ELMA, KİRAZ, KAYISI VE TABİ Kİ GÜL

2013 yılında Türkiye elma üretimi 3.128.450 ton iken söz konusu üretimin 634.862 tonluk kısmı Isparta’da üretilmiştir. İlde üretilen elma miktarı Türkiye üretiminin %20,3’lük kısmına karşılık gelmiştir. Bu üretim miktarı ile Isparta Türkiye elma üretiminde ilk sırada yerini almıştır.

Isparta ile özdeşleşen ve dünyada ilin söz sahibi olduğu yağ gülü üretimi ilde başarılı şekilde yürütülen ve il ekonomisine önemli katkı sağlayan bir diğer üretim faaliyetidir. 2013 yılında Türkiye’de üretilen 10.769 tonluk yağlık gülün %79’luk kısmına karşılık gelen 8.481 tonluk kısmı Isparta’da üretilmiştir. Bu üretim miktarı ile Isparta, Türkiye yağlık gül üretiminde ilk sırada yerini almıştır.

İlin Türkiye üretimi içerisinde söz sahibi olduğu meyve türlerinden bir diğeri ise kirazdır. 2013 yılında ilde toplam 32.732 ton kiraz üretilmiş, bu üretim değeri ile Isparta 81 il arasında 4. sırada yerini almıştır. 2013 yılında ülke kiraz üretiminin %6,4’lük kısmı Isparta tarafından karşılanmıştır.

Kayısı üretimi de ilde yoğun olarak yapılan meyve yetiştiriciliği içinde yer almaktadır. 2013 yılında Isparta’nın 10 ilçesinde toplam 16.582 ton kayısı yetiştirilmiştir. Bu üretim miktarı ile Türkiye Kayısı üretiminin %2’lik kısmı karşılanmış, il kayısı yetiştiriciliğinde 6. sırada yerini almıştır.

HAYVANSAL ÜRETİM 224 MİLYON TL

İlde 2012 yılında 224.607.000 TL tutarında hayvansal ürünler değeri üretilmiştir. İl 2012 yılında üretmiş olduğu hayvansal ürünler değeri ile 38. sırada yerini almaktadır. 2012 yılında Isparta’da kişi başına hayvansal ürünler değeri 537 TL’ye karşılık gelirken bu değer Türkiye ortalaması için 652 TL düzeyindedir. Kişi başına hayvansal ürünler değeri bakımından ilin Türkiye ortalama değerleri altında kalması ilde özellikle kırsal kesimde hayvancılık faaliyetlerinin geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

İlde son on yılda hayvansal ürünler değeri yaklaşık 3,1 kat artmıştır. 2003 yılında 71.570.000 TL olan hayvansal ürünler değeri 2012 yılı itibariyle 224.607.000 TL düzeyine gelmiştir. Söz konusu on yıllık dönem Türkiye’de ise hayvansal ürünler değerinin yaklaşık 3,7 kat arttığı görülmektedir.

2003-2012 yılları arasında Isparta’da hayvansal ürünler değerinin 2008 yılına kadar düzenli bir şekilde yükselme eğiliminde olduğu 2008 yılından sonra bir yıl düşme diğer yıl yükselme eğiliminde olduğu görülmektedir. Oysa söz konusu on yıllık süreçte Türkiye hayvansal ürünler değeri sürekli artma eğiliminde olmuştur.

İl Büyükbaş hayvan varlığı bakımından 81 il arasında 45. sırada bulunmaktadır. 2013 yılı verilerine göre ilde 132.477 büyükbaş hayvan bulunmaktadır. İlde büyükbaş hayvancılık Yalvaç ve Şarkikaraağaç ilçelerinde yoğunlaşmaktadır. Büyükbaş hayvancılık faaliyetleri ilde geliştirilmesi gerekmektedir.

Küçükbaş hayvancılık alanında ise Isparta 81 il arasında 405.365 hayvan sayısı ile 39. sıradadır. İlde küçükbaş hayvancılık faaliyetleri Sütçüler, Yalvaç, Isparta Merkez ve Eğirdir’de yoğunlaşmaktadır.