Isparta sokaklarında son dönemde ivme kazanan korsan taşımacılık denetimleri, teknolojinin getirdiği yenilikler ile geleneksel mevzuat arasındaki çatışmayı bir kez daha kentin ana gündem maddesi haline getirdi.
Kent genelinde dijital platformlar üzerinden yetkisiz yolcu taşımacılığı yapıldığını tespit eden emniyet birimleri, denetim stratejisini sahada sivil takibe kaydırdı. Ekiplerin sivil denetimler ve çağrı bazlı takip yöntemleriyle gerçekleştirdiği değerlendirilen nokta operasyonlarda, kısa süre içerisinde çok sayıda Martı TAG sürücüsü tespit edilerek işlem yapıldı.
Sivil takibat ve denetimlerin ardından gerçekleştirilen işlemlerde, mevzuata aykırı şekilde yolcu taşıdığı belirlenen her bir sürücüye 200 bin lira idari para cezası kesildi. Yaptırımlar yalnızca astronomik para cezasıyla sınırlı kalmadı; tespit edilen araçlar çekici yardımıyla otoparka çekilerek 60 gün süreyle trafikten men edildi, sürücülerin ehliyetlerine ise 30 gün süreyle el konuldu.
Sürücülerin, uygulanan cezanın yanı sıra araçların iki ay boyunca otoparkta kalmasından doğan masrafları ve çekici ücretlerini de bizzat karşılayacak olması, yaptırımların ekonomik boyutunu daha da ağırlaştırdı. Emniyet kaynakları, sivil denetimlerin kararlılıkla sürdürüleceğini vurguluyor.
Isparta’da yaşanan bu son gelişme, dijital yolculuk paylaşım uygulamalarının küresel ölçekteki durumu ile Türkiye’deki yasal çerçevesini yeniden tartışmaya açtı. Batı ülkelerinde ve gelişmiş pazarlarda “ride-hailing” ya da “carpooling” olarak adlandırılan Uber, Lyft, Grab ve Bolt gibi sistemler, özel lisanslama, yolcu sigortası ve vergilendirme modelleriyle kamu otoriteleri tarafından yasal zemine oturtulmuş durumda.
Birçok Avrupa ülkesinde ve Amerika Birleşik Devletleri’nin çeşitli eyaletlerinde sürücüler sıkı arka plan taramalarından geçerek, gerekli teminatları sağlamak şartıyla bu ekosisteme dahil olabiliyor. Böylece hem kayıt dışı ekonominin önüne geçiliyor hem de geleneksel taksi sektörünün haksız rekabet kaygıları dengeleniyor.
Türkiye’de ise Karayolları Trafik Kanunu ile İl ve İlçe Trafik Komisyonu kararları doğrultusunda ticari yolcu taşımacılığı yapabilmek için yetkili makamlardan alınmış özel çalışma ruhsatı veya ticari plaka şartı aranıyor. Martı TAG ve benzeri dijital platformlar kendilerini masraf paylaşımı veya hatır taşımacılığı uygulaması olarak nitelendirse de, ücret mukabilinde yapılan taşıma faaliyetleri mevcut hukuk düzeninde doğrudan korsan taşımacılık kategorisinde değerlendiriliyor.
Yüksek plaka bedelleri ve vergi yükümlülükleri bulunan ticari taksi esnafının haksız rekabet tepkileri, yolcu güvenliği ve kaza anındaki sigorta muafiyetleri gibi etkenler birleştiğinde idarenin tutumu oldukça sertleşiyor. Isparta’da yürütülen sıkı takibat, dijital platformların Türkiye’deki hukuki statüsü netleşip yasal bir tanım kazanana kadar kolluk kuvvetlerinin bu tür uygulamalara geçit vermeyeceğini açıkça gösteriyor.
