Isparta Mimarlar Odası Başkanı ve Risk Kentsel Dönüşüm firması sahibi Caner Ataseven, kentteki kentsel dönüşüm sürecinde yapı güvenliğinin ne kadar hayati olduğunu gözler önüne seren bir deneye imza attı. Eski bir binadan alınan beton numunesini (karot) laboratuvar ortamında basınç dayanım testine sokan Ataseven, test anını saniye saniye kaydederek Isparta kamuoyuyla paylaştı.

Yapılan milimetrik ölçümde, binadan alınan betonun sadece 4,88 MPa dayanıma sahip olduğu belirlendi. Bu değer, deprem yönetmeliği kriterlerine göre binanın beton kalitesinin “C4” sınıfı seviyesinde olduğunu ortaya koydu. Günümüz standartlarında yeni binalarda en az C30 beton kullanıldığı düşünüldüğünde, çıkan sonuç Isparta’daki eski yapı stokunun durumunu bir kez daha korkutucu şekilde gözler önüne serdi.

“Kamyon Çarpsa Yıkılmaz Denilen Binalar Bilimsel Olarak Çürük!”

Laboratuvarda betonun baskı altında saniyeler içinde un ufak olduğu deney sırasında çok kritik uyarılarda bulunan Mimarlar Odası Başkanı Caner Ataseven, toplumda kulaktan kulağa yayılan şehir efsanelerini tek tek çürüttü. Ataseven, şu çarpıcı ifadeleri kullandı:

“Toplumumuzda eski binalar için sıkça dile getirilen ‘Bu binaya çivi bile geçmez’, ‘Duvarları o kadar sert ki matkap ucu kırılıyor’ ya da ‘Kamyon çarpsa yıkılmaz’ gibi sokak ağzı söylemler, maalesef yapı güvenliğini belirlemede zerre kadar doğru bir ölçüt değildir. Bazı eski yapılar, dışarıdan ne kadar sağlam, ihtişamlı veya diri görünürse görünsün, içindeki beton dayanımı tamamen bitmiş durumda olabiliyor.”

“Yüzlerce İnsanın Yaşadığı Binalar Maalesef C4 – C5 Seviyesinde”

Isparta halkını oturdukları yapıların geçmişini ve sağlamlığını sorgulamaya davet eden Ataseven, tehlikenin boyutunu şu sözlerle özetledi:

“Özellikle eski yapı stokunun yoğun olduğu mahallelerimizde ve bölgelerimizde binaların mutlaka akademik ve teknik incelemelerden geçirilmesi gerekiyor. Bugün Isparta’da içinde yüzlerce insanın, çoluk çocuğun yaşadığı bazı devasa yapılarda beton dayanımı maalesef C4-C5 seviyelerinde çıkabiliyor. Bir yapının depreme direnip direnemeyeceğini dış görünüşü değil, ancak ve ancak laboratuvarda yapılan bu bilimsel testler ortaya koyabilir. Gerçeklerle yüzleşmek zorundayız.”

Günümüz Standardı C30, Eski Yapılar Canlı Bomba!

İnşaat mühendisleri ve yapı denetim uzmanları da konuya ilişkin yaptıkları değerlendirmelerde tehlikenin büyüklüğüne dikkat çekiyor. Güncel deprem yönetmeliğine göre yeni inşa edilen modern binalarda genellikle C30 ve üzeri (yani santimetrekarede 300 kilo yüke dayanan) beton kullanılması zorunluyken, Isparta’daki eski yapıların yapıldığı dönemin denetimsiz koşullarına bağlı olarak C4 (santimetrekarede sadece 40 kilo yüke dayanan) gibi adeta deniz kumundan farksız betonlarla ayakta durduğu vurgulanıyor.

Caner Ataseven’in paylaştığı ve sosyal medyada büyük yankı uyandıran deney görüntüleri, Isparta’daki kentsel dönüşüm ihtiyacının ne kadar acil ve kaçınılmaz olduğunu bir kez daha kentin birinci gündem maddesi haline getirdi.