Engelli vatandaşlar… “Toplumda ikinci hatta üçüncü planda tutuluyoruz. Bize acıyarak bakıyorlar ve çoğu zaman da haklarımızı gasp ediyorlar. Çalışmalar yapılıyor ama sadece yapmış olmak için yapılıyor. Kaldırımda gidiyoruz, bizi rencide ediyorlar. Ana yoldan gidiyoruz, aracı olan vatandaşlar kornalarla taciz ediyor. Engelli yolundan gidiyoruz, “Burası yürüyüş yolu” diyorlar. Anlayamadığımız konu şu; Bizim yürüyen, gören ve duyan insandan ne eksiğimiz var?” Bu sözler onlara ait…

Isparta’da yaşadıkları sorunları gazetemize anlatan engelli vatandaşlarımız, kendilerine yapılan çalışmaların yanı sıra, bunların uygulama aşamasındaki sorunlara da değindi. Kendileri için yapılan birçok çalışmanın vatandaşlar tarafından gasp edildiğini belirten Ortopedik engelliler, “Bizim yaşadığımız en büyük sorunlardan biri, engelli rampalarının çok fazla dik olması. Akülü araçlar bu dik rampalardan çıkıyor ama tekerlekli sandalyesi olan arkadaşlar ne yapacak?. Kamu kurum ve kuruluşlarında ise aracımızı dışarı bırakmamızı istiyorlar. Peki buradan sormak istiyoruz; bir engelli vatandaş, akülü arabasından inip, nasıl içeriye girsin? Bizler çevremizde ikinci hatta üçüncü planda tutuluyoruz. Bizlere acıyarak bakıyorlar ama bizim gören, duyan ve yürüyen bir insandan ne farkımız var? Kaldırımdan gidiyoruz, rencide ediyorlar. Yoldan gidiyoruz, araç sahipleri kornalarla taciz ediyor. Bizim yaşama hakkımız yok mu?” dediler. Görme engelliler adına sorunları anlatan ve özellikle görme engellilere yapılan kaldırımlardan yana şikayetlerini dile getiren Altı Nokta Körler Derneği Başkanı İsmail Er ise, “İnsanlarımız bu kaldırımlarda genellikle sohbet ediyor, dükkanlardaki ürünlerini sergiliyor, yetmezmiş gibi bir de araç park ediyorlar. İnsanlarımız artık sarı çizgilerin engellilere ait olduğunun farkına varsınlar.” dedi.

KALDIRIMLAR HATALI YAPILIYOR

Bu zamana kadar Isparta’da yapılan kaldırımların birçoğunun hatalı olduğunu belirten ortopedik engelli vatandaşlar, “Günümüzde engelliler adına çıkarılan birçok kanun var. Bunlardan bir tanesi de kaldırımlar. Isparta’da seçim öncesine kadar kaldırım çalışmaları devam etmekteydi. Seçim zamanı ve bu zamana kadar yapılan kaldırımlarda hatalar çok fazla ve hala yapılmayan kaldırım alanı da çok fazla. Engelli kaldırımının diklik açısı Isparta’da çok yüksek. Akülü araçlar buradan rahatlıkla çıkabiliyor fakat tekerlekli sandalyesi olan engelliler birilerinin yardımı olmadan buradan nasıl çıkacak?

‘AKÜLÜ ARAÇLA GİREMEZSİNİZ’ DİYORLAR

Bizim karşılaştığımız sıkıntılardan bir diğeri de kamu kurum ve kuruluşlarındaki engeller. Asansör yapıyorlar ama asansörden önce merdiven geliyor. Rampa yapılıyor, rampa açıları çok dar. Akülü araçların burada dönemiyor. Tüm zorluklara rağmen içeriye girilse bile, yetkililer “akülü aracı dışarı bırakabilir misiniz?” diyorlar. Sormak gerek bir engelli, akülü aracından inip, nasıl içeriye girsin?

HAKLARIMIZI GASP EDİYORLAR

Günlük yaşamda engelliler ikinci hatta üçüncü planda tutuluyor. İnsanların bakış açısı öyle bir şey ki; engelli bir vatandaşa acıyarak bakıyorlar. Anlamadığımız konu şu; bizim yürüyen, gören ve duyan bir insandan ne eksiğimiz var? Kaldırımda gidiyoruz, insanlar rencide ediyor. Yoldan gitmeye çalışıyoruz, aracı olan vatandaşlar kornalarla bizi taciz ediyor. Bunu gören polis memurları da ‘Engelli yolundan gidiyor’ diyor. Isparta’da engelli yolu olan tek yer Çayboyu. Orada da normal bir vatandaş yine bir engelli vatandaşı taciz ediyor. “Burası yürüyüş yolu, neden diğer yoldan gitmiyorsun?” diye. İnsanlarımızın bu konularda bilinçlenmesi gerekiyor.

ENGELLİ OTOBÜSÜ YETERLİ FAKAT…

Geçen yıla kadar engelli otobüsü sınırlı sayıdaydı. Fakat özellikle bu yıl yeni gelen araçlarla birlikte hemen hemen yeteri seviyeye ulaştı. Ancak hala mahallelerde engelli otobüsü az sayıda. Üniversite hattında 5 otobüsten 3’ü engelli otobüsü. En azından bunlardan bir tanesini de mahallelere koyabilirler.”diyerek sorunlarını dile getirdiler.

“ARTIK FARKINA VARIN”

Görme engelli vatandaşların sorunlarını anlatan Altı Nokta Körler Derneği Başkanı İsmail Er, “Halk otobüslerinde engellilere ait yer ayrılıyor, hatta engellilere ait diye de yazıyor. Ama maalesef vatandaşlarımız buraları gasp ettiği gibi, engelli biri geldiği zaman yer bile vermiyor. Yine engelliler için yapılan kaldırımlarda da insanlarımız sohbet ediyor, dükkanındaki ürününü sergiliyor, daha ileriye gidenler de araç park ediyor.” dedi.

10-16 Mayıs Dünya Engelliler Haftası nedeniyle engellilerin temel sorunlarını aktaran Altı Nokta Körler Derneği Başkanı İsmail Er, vatandaşların daha duyarlı olmasını ve engelliler için yapılan çalışmaların farkına varılmasını istedi.

Madde madde görme engellilerin sorunlarını anlatan Er, yaptığı basın açıklamasında şu ifadelere yer verdi; “Bu haftada engellilere yönelik kurum ve kuruluşların, belediyelerin, özel sektörün ve kısaca toplumun tüm kesimlerinin neler yaptıklarını ve bundan sonra neler yapacaklarını bilmek istiyoruz.

•Bugün engellilere yönelik ayrımcılık her yerde sürüyor.
•Görme engellilerin Borçlar Yasasıyla elde ettiği imzalarının tanık gerekmeksizin
geçerli sayılmasına ilişkin hükmü, Hukuk Muhakemeleri Yasasının 206. maddesinin yanlış yorumuyla bankalarda uygulanmıyor.
•Rapor yönetmeliği hak kayıplarına yol açmayı sürdürüyor.
•2022 sayılı yasa muhtaç engellileri güç duruma düşürecek biçimde hatalı
uygulanıyor.
Fiziksel çevre düzenlemelerinin yetersizliği, engellilerin yaralanması ve dahi ölümlerine yol açmaya devam ediyor.
•Söz verilmesine rağmen Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesinin uluslar
arası hukukta hak aramayı düzenleyen ihtiyari protokolü, onanmak üzere bir türlü TBMM’ye getirilmiyor.
•Körler Okulları kapatılma riskiyle karşı karşıya bırakılırken, engelli öğretmenler de
atanamayan arkadaşlarıyla aynı kaderi paylaşıyorlar.
Bu listeyi sayfalar boyu uzatmak mümkün. Biz yalnızca satırbaşlarıyla başta görme engelliler olmak üzere engellilerin canını en çok yakan birkaç soruna değinmekle yetiniyoruz.
Engelliler, bütün sorunları çözümlenmiş olarak engelsiz bir Türkiye’de yaşamak için daha ne kadar bekleyecekler?
Altınokta Körler Derneği olarak, aşağıda sıraladığımız sorunların ivedilikle çözülmesini istiyoruz.
•Engellilere verilecek Sağlık Kurulu Raporları Yönetmeliği, daha fazla hak kayıplarına yol açmadan bir an önce değiştirilmeli; engelliliğin tespitinde Dünya Sağlık Örgütünün kriterleri yasallaştırılmalıdır.
•2022 Sayılı Muhtaçlık Yasası ivedilikle değiştirilmeli;; muhtaçlık aylığının ödenmesi için ” bakmakla yükümlü kimsesi olmama” koşulu kaldırılmalıdır.
•İşsiz engellilere, işe girinceye dek asgari ücrete yakın bir düzeyde engellilik tazminatı ödenmelidir.
•Bakım hizmetlerinden yararlanmak için ailede birey başına düşen gelirin asgari ücretin 2/3’ü oranının altında olması koşulu kaldırılmalı; devlet bakıma muhtaç tüm yurttaşlarına ücretsiz bakım hizmeti sunmalı; engelliye bakan yakınları eğitilmeli ve sigortalı hale getirilmelidir.
•Bankaların ve kimi noterlerin yasal düzenlemeye rağmen görme engelli bireylerden iki tanık istemeleri zulmüne derhal son verilmeli; 5378 sayılı yasa yaşamın bütün alanlarında uygulamaya geçirilmelidir.
•Fiziksel çevrenin engellilerin durumuna göre düzenlenmesi zorunluluğuna uyulmalı; göstermelik uygulamalara son verilerek işlevsel düzenlemeler gerçekleştirilmelidir.
•Atanamayan engelli öğretmenler derhal görevlerine atanmalıdır.
•Mevzuattaki engellilere yönelik ayrımcı düzenlemeler temizlenmelidir.
•Görme engellilere yönelik eğitim veren ilk ve ortaokulların kapatılmasını içeren Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmelik taslağı geri çekilmelidir.
•Engelli Hakları Sözleşmesinin eki niteliğindeki hak arama yollarını düzenleyen ihtiyari protokol TBMM gündemine getirilerek onaylanmalıdır.”