Türkiye–Somali İş Birliği

Afrika Boynuzu’nun stratejik kilidi Somali ile Türkiye arasındaki münasebetler, son on yılda klasik yardım modellerini aşarak küresel ölçekte yankı uyandıran bir “stratejik ve jeoekonomik ortaklığa” evrildi. 8 Şubat 2024’te imzalanan “Savunma ve Ekonomik İş Birliği Çerçeve Anlaşması”, bu sürecin en kritik askeri ve hukuki eşiği olarak kayda geçti. Bu hamle, Türkiye’nin “Mavi Vatan” doktrininin sadece Akdeniz ile sınırlı kalmadığını; Hint Okyanusu ve Kızıldeniz hattına uzanan geniş bir jeopolitik vizyonun parçası olduğunu kanıtlamaktadır.

Türkiye, Somali sularındaki güvenliği çok katmanlı bir stratejiyle tesis ediyor. Anlaşma uyarınca Somali’nin Münhasır Ekonomik Bölgesi’ndeki kaynakların korunması, deniz haydutluğu ve yasa dışı faaliyetlerle mücadele yetkisi Türkiye’ye devredildi. Mogadişu’daki TURKSOM Askeri Eğitim Merkezi, yerel personeli eğiterek Somali’nin kendi denizlerini koruyacak bağımsız bir savunma yapısı kurarken; Türk donanması ve SİHA’ları bölgede sürekli gözetim ve caydırıcılık sağlıyor.

İş birliğinin ekonomik ayağını ise “Mavi Ekonomi” oluşturuyor. Afrika’nın en uzun kıyı şeridine sahip olmasına rağmen kaynaklarını sömürgeci odaklara kaptıran Somali, Türkiye’nin teknik desteğiyle bu düzeni tersine çeviriyor. Kazan-kazan ilkesiyle yasa dışı filolar bölgeden uzaklaştırılırken, Türk balıkçılık sektörünün katılımı ve modern işleme tesisleriyle deniz kaynakları milli güce dönüştürülüyor.

Uluslararası medya, Türkiye’nin bu yaklaşımını Çin veya Batılı güçlerin geçici müdahalelerinden ayıran bir “akıllı güç” modeli olarak tanımlıyor. Türkiye sadece güvenlik sağlamakla kalmıyor; liman işletmeciliği, altyapı projeleri ve enerji arama faaliyetleriyle Somali’nin kurumsal kapasitesini inşa ediyor. Süveyş Kanalı ticaretinin güvenliğiyle doğrudan ilintili olan bu varlık, Türkiye’yi bölgede sömürgeci bir güç değil, “stratejik bir kardeş” ve oyun kurucu konumuna yükseltmektedir. Mavi Vatan’ın savunma hattı artık Aden Körfezi’nden Hint Okyanusu’nun derinliklerine kadar uzanan küresel bir mühürdür.